Sápmi

Čyeti anarâškielân jurgâlum párnáikirjed lii pááccám jurâdiđ puáris kielâpiervâlân – Tääl taid áiguh almostittiđ virgálávt

Pargeeh láá jiejah jurgâlâm suomâkielâg kiirjijd sämikielân. Anarâškielâ seervi saavâjođetteijee osko, et ličij stuorrâ lävkki, ete tiätunáálá lovettes kiirjijd uážžu loválâžžân.

Ritva Kangasniemi muštáštâl, maggaar kielâpiervâltoimâ lâi aalgâst.

Suulân čyeti anarâškielân jurgâlum párnáikirjed lii pááccám jurâdiđ puáris Kielâpiervâl táálun, ko anarâškielâliih peivikiäčuh Piervâl já Piäju varrijn kieskâd uđđâ soojijd.

Aanaar kieldâ arâšoddâdemohtâduv hovdâ Krista Leivo muštâl, et kieldâ vuáhádâh lii, et maiden puáris tävirijd ij koolgâ pyehtiđ uđđâ soojijd.

– Anarâškielâ kirjeh láá puáris kirjeh já láá kevttum hirmâd ennuv. Varrim ohtâvuođâst lii toohhum miärádâs tast, et puáris materiaalijd já káálvuid ep vääldi mieldi uđđâ vistijd, muštâl Leivo.

Ritva Kangasniemi lâi Kielâpiervâl västideijee jođetteijee já lâi párnáitipšon mieldi kielâpiervâltooimâ aalgâ rääjist. Sun muštá, maht algâaaigijn kielâpiervâltooimâst illá lijjii magarehkin tävireh já káálvuh – párnáikirjeh iä eissigin.

Ritva Kangasniemi seisoo kirjakasan edessä ja pitelee käsissään lastenkirjaa vanhassa kielipesässä syyskuussa 2025.
Ritva Kangasniemi muštá, et motomin kiirjijd koolgâi jurgâliđ sämikielân njuolgist uáivist. Párnááh kuittâg muštii, jis mainâs ij moonnâmgin siämmáánáál ko oovdeb keerdi. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Anarâškielâg Kielâpiervâl algâttij tooimâs ive 1997. Talle anarâškielâliih párnáikirjeh iä lamaš tomgin verd ko tääl, te kielâpiervâlpargeeh jurgâlškuottii kiirjijd suomâkielâst sämikielân. Jurgâlum já printtejum teevstâid lijmájii suomâkielâg teevstâi oolâ.

Inarinsaameksi käännettyjä lastenkirjoja läjäpäin pöydällä.
Párnái mielâmield mainâseh lijjii ovdâmerkkân Muumih já Tiälkku, muštá Kangasniemi. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Kangasniemi muštâl, et sij ostii kiirjijd ovdâmerkkân suámsurtorist. Pargoi kooskâst ain motomin kiergânij jurgâliđ kiirjijd.

Saatij leđe, et kirje lâi peevdi alne já kiinii algâttij tast mottoom verd jurgâliđ já moonâi eres ääši porgâđ. Nubbeest jis lâi asto, te sun saatij váhá oppeet juátkiđ tast. Tast saatij leđe siämmáá kirjeest maaŋgâs, kiäh lijjii jurgâlâm.

Jiešjurgâlum kiirjijd áiguh almostittiđ virgálávt

Aalgâst kielâpiervâltooimâ jođettij Anarâškielâ servi, mut toimâ sirdui seervist Aanaar kieldân ive 2021 porgemáánust. Tääl puáris kirjeh láá kuittâg pááccám Anarâškielâ seervin.

Anarâškielâ seervi saavâjođetteijee Marja-Liisa Olthuis lâi olâttum, ko sunjin čielgâi, mon ennuv kirjeh lijjii čoggâšum masa 30 ive ääigi.

Lâi huolâ tast, et mondiet toh iä lah ovdil almostittum, Olthuis iätá.

Sun kal tieđij, et tággáár kirjemere almostitmân lii vaigâd uážžuđ ruttâdem já tot váátá ennuv pargo.

Inarinsaamenkielen yhdistyksen puheenjohtaja Marja-liisa Olthuis katsoo kameraan ja hymyilee Saamelaisalueen koulutuskeskuksen tiloissa syyskuussa 2025.
Marja-Liisa Olthuis lii reknistám puáris hilgum párnáikiirjijd maŋgâ ehidâspeeivi. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Tääl Anarâškielâ servi lii áigumin algâttiđ proojeekt, mast jo jurgâlum kiirjijd puávtáččij almostittiđ virgálávt. Jietânâslâš proojeekt ulmen ličij nuurrâđ puoh jurgâlum teevstâid, koijâdiđ jurgâlemluuvijd já väldiđ jyehi kirjeest čyeti pitá riäntus. Tääl servi lii álgám uuccâđ projektân ruuđâ.

Tiäđust-uv tuáivup, et mij pastep almostittiđ taid, mutâ toh láá 80 kirjed ucemustáá, čyeđe verd meiddei. Tot ličij uáli stuorrâ lävkki, ete taid tiätunáálá lovettes kiirjijd uážuččij loválâžžân.

Inarinsaameksi käännettyjä lastenkirjoja läjäpäin pöydällä.
Olthuis arvâl, et puáris kiirjijd puávtáččij skeŋkkiđ museon-uv, mut ij ovdilgo láá rievtis kirjeh. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Olthuis arvâl, et oovtâ kirje almostittem mávsáččij suullân 3 500 eurod. Čyeđe kirje hadden puáđáččij suullân 350 000 eurod. Ko jurgâlempargo lii jo iänááš vaalmâš, te Olthuis mielâst realistlâš äigi paargon ličij máhđulávt kyehti ive.

Servi almostit eres párnáimainâsijd val taan ive peln

Anarâškielâlâš párnáikirjálâšvuotâ lassaan taan ive ääigi meid nube haavâ peht. Anarâškielâ servi lii almostitmin ive loopâst val párnáimainâsantologia ađai mainâsnurâlduv. Seervi uđđâ mediapargee Valtteri Valkeapolku mustâl, et antologia sistuálá 20 sierâ párnáimainâsid.

Motomeh (mainâseh) láá čaallum ollâopâttuv kuursâ ääigi, mut iänááš čalluuh láá Anja Kaarret čalluuh, et sun lii čáállám taid já faallâm taid taan projektân, muštâl Valkeapolku.