Laapi nuorâipargeeh lijjii čokkânâm Anarân nuuvt kočodum KLÄPPI 2025 -peivijd moonnâm ohhoost. Peivij ulmen lâi pyehtiđ uáinusân nuorâipargo já savâstâllâđ nuorâipargo äigikyevdilis aašijn. Taan ive válduteeman lâi lihâdem já tot, maht uážžuđ nuorâid lihâdiđ eenâb.
Tilálâšvuođâ uáivisárnon lâi tv-persovn Mikko ”Peltsi” Peltola. Suu mielâst tot, et nuorah iä liihâd tuárvi ennuv, lii väldikodálâš čuolmâ. Meid rävisulmuuh kalgeh keččâđ jieijâs spejâlist taan ääšist, sun juátká.
– Vaanhimijd ravviim, et ovdâmeerhâ vyeimi kannat kevttiđ já lihâdiđ jieš. Talle tot tarvan meid párnáid já nuoráid. Talle uážžu oonâid kavnâđ lihâdem aargâst já meid lihâdem ilo, Peltola muštâl.
Peltola lii aassâm Helsigist ubâ elimis, mut lii äŋgiris luándust jottee já Tave-Suomâ-uv lii šoddâm sunjin uápisin. Suu mielâst Laapist lihâdemmáhđulâšvuođah láá uáli ereslágáneh, jis verdid stuorrâ kaavpugijd. Laapist valjimiähtun lii maaŋgâpiälásiih puđâldâsmáhđulâšvuođah luándust.
– Puátih tállân mielân tagareh, moin uážžu amnâsijd meid purrâmâšpiävdán. Kuobbârij já muorjij čuággim, miäcástem já kuálástem. Lasseen tutkâmušâi mield meecist jotteem rávhuidut. Jis áásá kaskoo meecist, te tallehân lii hirmâd huolâttem, sun povvâst.
Kieskâd almostum škovlâtiervâsvuođâkoijâdâllâm tiäđuin kulostui, et väldikodálávt 8. já 9. luokkalijn nuorâin tuše 28 prosentid lihâdeh ucemustáá oovtâ tiijme peeivist. Aanaar kieldâst meeri lâi váhá ucceeb 24 prosentáin. Tiervâsvuođâ já pyereestvaijeem lágádâs mield škovlâahasiih párnááh já nuorah kolgâččii lihâdiđ peeivist oovtâst kyevti tiijmán. Ađai Aanaar kieldâst suulân tuše jyehi niäljád 8. já 9. luokkalâš nuorâ liihâd tuárvi.
Säminuorah käibideh lase lihâdempuđâldâsâid
KLÄPPI-peivijn sáárnui meid Sämitige nuorâičällee Saana Aikio. Sun muštâl, et nuorah tuáivuččii lase sämikielâlijd valastâllâmmáhđulâšvuođâid. Taat čiälgá säminuoráid uáivildum koijâdâlmist. Koijâdâllâm toovâi Sämitige já sämikuávlu kieldâi ohtsâš De! 2 -haahâ. Haavâ ulmen lii orniđ sämikielâlii já -kulttuur miäldásii rijjâäigitooimâ säminuorâi várás.
Haavâst koijâdâllii ive 2024 Ijahis Idja -festivaal ääigi nuorâin tuoivuid sämikielâlii rijjâäigitooimâ várás. Aikio muštâl, et vástádâsah pottii masa čyeti.
– Koijâdâlmist poođij oovdân tuoivuuh valastâlmist, liihâdmist já juávkkušlaajâin. Meiddei tuoivuu lase meecist jotteem, muštâl Aikio.
Sämitige nuorâirääđist vuálgá taan čoovčâ joton jotkâhaahâ, mon ulmen lii vuáijuđ eromâšávt ärbivuáválâš tiäđu sirdemân, valastâlmân já olgonliihâdmân.
