Sápmi

Âʹvveljooǥǥâst kauʹnneš miârkteei jieʹlli skälǯǯpopulaatio – kääunas vuäitt lââʹzzted suõjjlemtååimaid vuuʹdest, vuäinn tuʹtǩǩeei

Âʹvveljooǥǥâst lij käunnʼjam jieʹlli skäälǯai populaatio, kååʹtt lij vuõssmõs Paččjooǥǥ kolggâmvuuʹdest.

Jokihelmisimpukoita eli raakkuja kivisen joenpohjan seassa.
Âʹvveljooǥǥâst kauʹnneš skäälǯai populaato taʹnni ǩeässa. Govva: Osuuskunta Lumimuutos

Taʹnni ǩeässa Âʹvveljooǥǥâst kauʹnneš jieʹlli skäälǯai populaatio. Paččjooǥǥ kolggâmvuuʹdest jie leäkku ouddâl käunnʼjam skäälǯ. Âʹvveljooǥǥ kääunas lij jieʹllemviõkksaž da šõkkneei, håʹt-i skäälǯ lie 735.

Vuässõskåʹdd Lumimuutos kaauni Âʹvveljooǥǥâst ouddlõõžžâst toobdǩani skälǯǯpopulaatio jiijjâs ǩeʹddtuʹtǩǩummšin säʹmmlai dommvuuʹd oouʹdabnalla sättmõõžžâst. Tuʹtǩǩeei Tero Mustonen mieʹldd kääunas lij miârkteei.

– Håʹt-i pâʹjjel 700 skäälǯ populaatio iʹlla nuʹtt šurr, jie kolggâmvuuʹd leäkku ni ouddâl tobddâm skäälǯai jieʹllempirrõssân. Tõt mušttal vuäittmõõžžâst, što vuuʹdest vuäitče leeʹd jeänab skäälǯ. Tõʹnt mij eʹtǩǩeep veiddsab tuʹtǩǩummšid vuuʹdest, mušttal Mustonen.

Dosentti Tero Mustonen on tutkinut syksyn ajan mikromuovipitoisuuksia Saamenmaan vesistöissä.
Tuʹtǩǩeei Tero Mustonen vuäinn, što skälǯǯpopulaatiokääunas vuäitt lââʹzzted suõjjlemtååimaid Âʹvveljooǥǥ vuuʹdest. Govva: Sara Kelemeny / Yle

Skälǯǯ lij rääuhtum da suõjjlum šlaajj

Skälǯǯ (lä. jokihelmisimpukka) lij Lääʹddjânnmest rääuhtum da vääžnai šlaajj. Määŋgin vuuʹdin Sääʹmest skälǯǯ ij kuuitâǥ piâzz kuddnalla šõkkned, ko tõt taarbaš luõzz leʹbe kuuʹǯ vieʹǩǩ šõkknummša.

Âʹvveljooǥǥ kääunas lij jieʹllemviõkksaž da pâstt šõkkned. Håʹt-i vuʹvdd iʹlla suõjjlum Natura-vuuʹdest, vuäitt skäälǯai käunnʼjem lââʹzzted suõjjlemtååimaid voudda, auʹǯǯai tuʹtǩǩeei Tero Mustonen.

– Ââʹn õõlǥči vuäǯǯad veʹrǧǧoummuid altteed veiddsânji tååimaid, kooivuiʹm čiõlǥtet, mõõn jiânnai vuuʹdest vuäiʹtte leeʹd skäälǯ. Leʹčči vääžnai täʹrǩstõõllâd, mäddââʹnnemnaaʹlid, mâʹte meäʹcctääl da kuåivâstååimaid vuuʹdest, što tõk jie vaaikteʹče skäälǯai jieʹllempirrõʹsse.

Meäʹcchalltõs da Lappi JJP-kõõskõs lie ravvääm skälǯǯpopulaatio Lumimuutos vuässõskååʹdd säʹmmlai dommvuuʹd oouʹdabnalla säʹttemtuâjai õhttvuõđâst.