Aanar da Muonio kooʹddin viiǥǥât ââʹn ooudâs õutstõõzzlaž jälstummuž maall. Tõn vuâđđan lij vuäʹmm da äʹrbbvuõđlaž jälstem-mall, mâʹst määŋg puõlvvõõǥǥ jälste seämma sââʹjest, õõut šeellj pirrõõzzâst.
Nuʹtt koččum õutstõõzzlaž jälstummšest lie jiânnai vuäittmõõžž še ânnʼjõžääiʹj jälstummša.
– Õutstõõzzlaž jälstummuž õhtteet täujja puärrsi kääzzkõsjälstummša, leâša tõt lij še jiânnai jeeʹres. Õutstõõzzlaž jälstummuš suäpp määŋgid ââʹǩǩjooukid da jeeʹres jooukid, mušttal Juuret-haʹŋǩǩõõzz jååʹđteei, arkkiteʹhtt Olli Metso.
Modeʹrnn ääiʹj õutstõõzzlaž jälstummšin juuʹrdet ooumažjoouk privatt jälstem-maall, mâʹst mäŋgg piârri jälste seämma šeelljast.
Õutstõõzzlaž jälstummšest pirrõʹsse vuäiʹtte kuullâd še ouddmiârkkân õhttsaž sââʹj, mâʹte staarjõõttâm- leʹbe põõzzõõttâmsââʹj.
– Jiijjâs domm taʹrjjad privaattlažvuõđ, õhttsaž šellj leʹbe pirrõs taʹrjjad arggpeeiʹvid vieʹǩǩ da õutstõõzz di vueiʹtlvaž õhttsaž sââʹj vuäiʹtte lââʹzzted jälstummuž tääʹzz. Ouddmiârkkân nåkam tååim, koid jie takai piârripõõrtid leäkku ouddâl raajjâm, nõõmat Metso.
Maall leät ooccâm Daanskâst da Eurooppâst
Õutstõõzzlaž jälstummuš leät haʹŋǩǩõõzz tååimain plaaneeškuättam eeʹjj 2025 rääʹjest. Tän neäʹttlest nuʹtt takai oummu ko še raajjâmsueʹrj ämmatneeʹǩǩ norrõʹtte õõutsââʹjest smiõttâd ođđ jälstem-maallid.
Tuäivat, što õutstõõzzlaž jälstummuž lij čåuddmõš vuuʹd aassâmpõrttvänna.
– Tääiʹben lij jõnn tarbb ođđ aassâmpõõrtid. Täävtõssân lij tuejjeed konseeʹpt, kååʹtt lij modeʹrnn da vueʹǩǩšõs jälstummuš, mii seämmast pohtt oummid juurd, što sij haaʹlee jäälõõttâd tiiʹǩ, smeâtt Olli Metso.
Joukkraajjmõõžž toobdât pueʹrben nuʹtt Saujj-Lääʹddjânnmest ko še jeeʹres sõõʹjin Tâʹvvriikkin, mâʹte Daanskâst.
Aanar kåʹddjååʹđteei Tommi Kasurinen mušttal, što tän-nallšem raajjmõõžžâst lij juʹn puättam positiivlaž maacctõs.
– Tät lij modeʹrnn vueʹǩǩ raajjâd. Joukkraajjmõš vuäitči toiʹmmjed puârast tän vuuʹdest. Maacctõs täʹst lij leämmaž positiivlaž da tät ǩeäss oummui miõl, mušttal Kasurinen.
Kasurinen mieʹldd Aanar kååʹdd aassâmpõrttvueʹǩǩ lij siõmmnai siõmmnai hiâlptam, håʹt-i maatkčemsesooŋŋ ääiʹj lie õinn vaiggâdvuõđ.
Kåʹddjååʹđteei mieʹldd leʹčči šiõǥǥ, jõs Aanar kååʹddest privattoummui raajjâmhaʹŋǩǩõõzz lâssneʹče.
– Ideaal vueʹǩǩ leʹčči tõt, mâʹst privatt-toiʹmmjeei raajče jeeʹresnallšem põõrtid. Meeʹst tääiʹben tâʹvven täujja raajât tåʹlǩ uʹcc piârripõõrtid leʹbe uʹcc räiddpõõrtid, što ij taarbâž jõnn pâjjlõspõõrtid raajjâd. Teʹl tõn teäggteei vueiʹnnemkuuʹlmest riskk lij uuʹccab.
