Ailu Valle lea almmustahttán Lohpi-nammasaš rap-bihtá ovttas Lappi Universitehta SápmiDem-dutkanfidnuin.
Lohpi lea SápmiDem ja Ailu Valle ovttasbarggu boađus, ja dat govvida dan man dehálaš lea bivdit lobi, go sáhka lea sámeguovllu eanangeavaheamis ja eamiálbmotrivttiide čuohcci gažaldagain. Ulbmilin lea fidnet dutkandieđu leavvat viidáset.
Rauna Kuokkanen lea dutkanfidnu jođiheaddji ja son muitala, ahte jurdda earálágan dieđihanvuohkái bođii jagis 2025 Sámenuoraid konferánssas. Doppe bođii ovdan ahte nuorat eai leat beroštuvvan sámi rivttiin ja maiddái ahte diehtu sámi rivttiin ii olat sámenuoraid.
De smehttagohte mot gaskkustit nuoraide eamiálbmogiid friija ja dihtui vuođđuduvvi ovdamiehtama (FPIC) prinsihpa sisdoalu.
– Mii jurddašeimmet veahá olggobealde dan dábálaš dieđalaš gaskkusteami ja manne ii sáhtášii leat vaikko rap hamis, muitala Kuokkanen.
Lohpi muitalage FPIC vuođđojurdaga. Valle válddii hástalusa vuostá mielas. Son lei maid ieš smiehttan, ahte dieđu sáhtášii juohkit rap-hámis.
– Mun isken dakkár dáiddalaš vuogi, ahte das ii boađe beare dakkár teorehtalaš monotonalaš rap-šuokŋa, lohká Valle.
Valle muitala ahte ieš šuokŋa, man Juan Mutieniac lea ráhkadan, lea movttiidahtti ja sánit leat dihto láhkai oalle oahpis go smiehttá mot Valle čállá rap-teavsttaid.
– Dál dat lea čielgasit dán fáttás, ahte mun in moge garvve dan. Gal doppe dieđusge leat maid metaforat mat čilgejit ášši, muhto dat lea kompakta ollisvuohta.
Oanehaččat bihttá muitala lobi bivdimis ja lobi addimis. Valle buktá ovdan šuoŋa sániid: ”Jus mun in leat miehtan, dis ii leat lohpi ja jos ii leat lohpi, ii šatta dat bohcci.”
